Dana 3. septembra 2026. godine, privremena otpravnica poslova Ambasade Narodne Republike Kine u Crnoj Gori Lu Fangćing objavila je u vodećem crnogorskom mediju „Pobjeda“ autorski članak pod naslovom „Razjasnimo istorijsku istinu o Tajvanu, zaštitimo rezultate pobjede u Drugom svjetskom ratu“. Cijeli tekst članka je sljedeći:

3. septembar obilježava Dan pobjede u Kineskom narodnom ratu otpora protiv japanske agresije i pobjede Svjetskog rata protiv fašizma. Kineska vojska i narod su konačno porazili japanski militarizam nakon četrnaestogodišnje krvave borbe, uz više od 35 miliona poginulih, ranjenih i stradalih, i vratio Tajvan, kinesku teritoriju koja je bila pod japanskom kolonijalnom vlašću. Međutim, posljednjih godina, pojedine snage namjerno uljepšavaju japansku kolonijalnu vladavinu na Tajvanu i plasiraju jednostrane tvrdnje poput „japansko-tajvanskog prijateljstva“ i „zasluga japanske kolonijalne vlasti za modernizaciju“, čime zamagljuju percepciju međunarodne zajednice. Sagledavanje objektivnih istorijskih činjenica i razjašnjavanje zabluda u narativima nije samo izraz poštovanja prema žrtvama istorije, već i ono što treba učiniti radi očuvanja dugoročnog mira u regionu i dosljednog očuvanja poslijeratnog međunarodnog poretka.

Nakon završetka prvog Kinesko-japanskog rata 1894–1895. godine, vlada dinastije Ćing bila je prinuđena da potpiše Sporazum iz Šimonosekija, kojim je cijelo ostrvo Tajvan zajedno sa ostrvima Penghu ustupila Japanu. Tokom pola vijeka kolonizacije, japanske vlasti su primjenjivale metode kao što su vojna represija, politička prinuda, pljačka resursa i kulturna asimilacija, sprovodeći kolonijalnu vlast nad Tajvanom i počinivši brojne zločine.

U vojnoj i političkoj oblasti, tokom Drugog svjetskog rata, više od 200.000 civila bilo je prisilno regrutovano kao vojni radnici i vojnici i poslato na ratišta, a desetine hiljada njih poginule su ili preminule od bolesti. Nekoliko hiljada lokalnih žena bilo je prisiljeno na vojnu prostituciju, gdje su bile izložene dugotrajnom ropstvu. Stanovništvo Tajvana dugo je bilo lišeno ravnopravnih političkih prava, dok su ključne funkcije u administraciji i pravosuđu gotovo u potpunosti bile monopolizovane od japanaca, a prava na slobodu govora, okupljanja, izdavanja publikacija i druga prava bila su strogo ograničena.

U oblasti ekonomije i industrije, japanske vlasti su na Tajvanu sprovodile eksploatatorsku politiku. U početnoj fazi primjenjivana je strategija „industrijski Japan, poljoprivredni Tajvan“, pri čemu su monopolizovani resursi poput minerala i šuma, dok su ključni poljoprivredni proizvodi, kao što su pirinač i šećer, po niskim cijenama transportovani u Japan. Nakon što je Japan 1937. godine pokrenuo sveobuhvatni rat agresije protiv Kine, sprovedena je strategija „industrijski Tajvan, poljoprivredna južni Pacifik i okean“, a industrija na ostrvu u cjelini stavljena je u službu proizvodnje vojnih potrepština za japansku vojsku, dok je običan narod dugoročno trpio nestašice osnovnih proizvoda i pritisak inflacije.

U oblasti kulture i obrazovanja, japanske vlasti sprovodile su dugoročnu politiku asimilacije. Nakon 1937. godine u potpunosti je sprovođen takozvani pokret „Kominka“ - pokret kolonijalnog porobljavanja usmjeren na uništavanje nacionalne svijesti, tradicionalne kulture i običaja naroda Tajvana, uz prisilno širenje upotrebe japanskog jezika, podsticanje stanovništva da mijenja imena i prezimena, ograničavanje prenošenja tradicionalne kineske kulture i slabljenje identiteta lokalnog stanovništva povezanog sa kineskom kulturom. Japanska i lokalna djeca bila su usmjeravana u različite obrazovne sisteme, dok su za lokalno stanovništvo bili postavljeni neopravdano previsoki pragovi za nastavak školovanja i pristup visokom obrazovanju.

Navedeni zločini potkrijepljeni su nepobitnim dokazima. Politika kolonijalne ekspanzije koju je sprovodio japanski militarizam surovo je lišila stanovništvo Tajvana najosnovnijih prava na život, političkih prava i prava na razvoj, izlažući ga teškom ropstvu i opresiji. Pokušaji izbjegavanja istorijskih činjenica i veličanja rezultata japanske kolonizacije ne samo da brišu istorijsko sjećanje žrtava, prekidaju istorijske, kulturne i pravne veze između Tajvana i kineskog kopna koje imaju zajedničko porijeklo, već i narušava rezultate pobjede u Drugom svjetskom ratu i protive se ciljevima i principima Povelje Ujedinjenih nacija. Tajvan je od davnina neotuđiv dio kineske teritorije, a povratak Tajvana Kini 1945. godine predstavlja rezultat koji je izričito potvrđen međunarodnim pravnim dokumentima, uključujući Kairsku deklaraciju i Potsdamsku deklaraciju. Velika pobjeda u Kineskom narodnom ratu otpora protiv japanske agresije ne samo da je omogućila povratak Tajvana i potpuno osujetila plan japanskog militarizma da kolonizuje i porobi Kinu, već je i označila potpunu pobjedu Svjetskog rata protiv fašizma, omogućivši da sunce mira ponovo obasja cijeli svijet.

Poput kineskog naroda, i narod Crne Gore hrabro se borio, protjerao naciste i branio svoju domovinu, dajući značajan doprinos svjetskoj borbi protiv fašizma. Zajedničko istorijsko sjećanje naroda Kine i Crne Gore, oblikovano krvlju i životima njihovih naroda, neće izblijedjeti protokom vremena. Pravda i pravičnost će kroz tok istorije zauvijek sijati svjetlo istine i ljudskosti. Kineska strana spremna je da zajedno sa crnogorskom stranom čvrsto stane na stranu istorijske istine i na stranu napretka ljudske civilizacije, da zajednički promoviše ispravan pogled na istoriju Drugog svjetskog rata, odlučno zaštiti rezultate pobjede u Drugom svjetskom ratu i poslijeratni međunarodni poredak i doprinese očuvanju dugoročnog mira čovječanstva.